กำจัดลูกน้ำ ยุงลายดื้อ ที่บ้าน ได้ง่าย ๆ

กำจัดลูกน้ำ ยุงลายดื้อ ที่บ้าน ได้ง่าย ๆ ทันที มีแมลงในบริเวณครัวเรือน ที่สร้างปัญหาต่อสุขภาพของประชาชนในชีวิตประจำวันอยู่หลายชนิด ทั้ง ก่อโรคระบบทางเดินอาหาร เช่น มด แมลงวัน แมลงสาบ บางชนิดนำโรคระบาดทำให้เจ็บป่วยและตายเป็นประจำทุกปีตามฤดูกาล

โดยเฉพาะในปีนี้ระหว่างเดือน พฤษภาคม ถึง สิงหาคม นั้น เป็นช่วงเข้าสู่ฤดูฝนเราจะพบความชุกชุมของยุงลายพาหะนำโรคไข้เลือดออก และโรคชิคุนกุนยา ค่อนข้างสูง และดูเหมือนว่า การระบาดของโรคมีแนวโน้มจะรุนแรงเพิ่มขึ้น ๆ ทุกปี

การควบคุมลดความชุกชุมของยุงลายเพื่อยับยั้งการระบาดของโรคไข้เลือดออกและไข้ปวดข้อยุงลายนั้น นอกเหนือจากส่วนราชการและองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นจะเร่งรัดในการดำเนินการตามแผนควบคุมโรค โดยระดมฉีดพ่นสารเคมีกำจัดลูกน้ำและยุงลายเป็นประจำอยู่แล้วก็ตาม แต่ก็ประสบปัญหาไม่สามารถยับยั้งการระบาดของโรคได้ทันกาล หลายปีที่ผ่านมาพบว่า ยุงลายมีแนวโน้มดื้อต่อสารเคมีกำจัดเพิ่มขึ้นในหลายเขตพื้นที่ ซึ่งเป็นที่วิตกกันว่าการควบคุมยุงลายในอนาคตข้างหน้านั้น อาจจำเป็นต้องสิ้นเปลืองและเสี่ยงภัยจากการใช้สารเคมีเพิ่มขึ้น ๆ เป็นทวีคูณ

อย่างไรก็ตาม เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่า ยุงลายที่เป็นต้นเหตุและเป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก/ชิคุนกุนยามาระบาดทั่วเมืองเป็นประจำทุกปีอยู่นี้ เป็นยุงชนิดที่ชอบอาศัยอยู่ใกล้ชิดกับคนมากที่สุด เพราะทั้ง แหล่งเพาะพันธุ์ และแหล่งหลบซ่อนเกาะพัก ของยุงลายนั้น ล้วนอยู่ตามบริเวณบ้านที่พักอาศัยของประชาชนนั่นเอง หากแต่ละครัวเรือนสามารถกำจัด ตัวยุงลายและตัวลูกน้ำ ได้ด้วยวิธีการง่าย ๆ ในทันทีได้แล้ว ก็เชื่อว่าความรุนแรงของโรคระบาดจะถูกยับยั้งจำกัดวงได้ในระยะเวลาอันสั้น

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ได้พัฒนาการใช้สารลดแรงตึงผิวกลุ่มสารซักล้างที่ชาวบ้านมีใช้ประจำทุกครัวเรือนและกาลักน้ำและนำมาใช้กำจัดลูกน้ำและยุงลายขึ้นโดยเฉพาะ โดยมีวัตถุประสงค์ให้ครัวเรือนได้นำ วัสดุ/สารในครัวเรือน ที่มีในชีวิตประจำวันนี้มาใช้กำจัด ลด จำนวนยุงลายในครัวเรือนตนเองได้ในทันทีที่ถูกรบกวนอย่าง สะดวก ประหยัดและมีประสิทธิภาพสูงต่อไป
สารลดแรงตึงผิว (กลุ่มสารซักล้าง)

ผลิตภัณฑ์ประจำครัวเรือนในชีวิตประจำวันที่รู้จักกันแพร่หลายที่สุดประเภทหนึ่ง (มากกว่าย่าฉีดยุง) ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ทำความสะอาดและชำระล้างสิ่งสกปรกภายในครัวเรือนต่าง ๆ เช่น น้ำยาล้างจาน แชมพู สบู่เหลว ผงซักฟอก ผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีสารองค์ประกอบหลักเป็นสารลดแรงตึงผิวซึ่งประกอบด้วยโมเลกุล 2 ขั้วสำคัญ คือ ส่วนที่เป็น hydrophilic (polar segment) และ ส่วนที่เป็น hydrophobic (nonpolar segment) ซึ่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะมีคุณสมบัติในการจับเปียก และ ทำให้คราบไขมัน สกปรก หลุดออกจากพื้นผิววัสดุได้โดยง่าย และถ้าเปรียบยุง แมลง เป็นวัสดุขนาดเล็กๆ หากฉีดพ่นสารละลายนี้ไปถูกตัวแมลงแล้ว แมลงจะถูกจับเปียกและตายทันที หรือ บางตัวที่พยายามจะเดินหนี สารละลายที่เปียกทั้งตัวอยู่ โดยเฉพาะที่รูหายใจ (spiracle) ตามส่วนท้อง จะถูกดูดเข้าไปสู่ระบบหายใจ ซึ่งจะทำให้เยื่อเมือกในระบบท่อหายใจถูกสลายรวมกับสารละลาย ทำให้ระบบการหายใจสูญเสียสภาพการควบคุมการดูดซับอากาศและความชื้นที่ใช้ในการหายใจได้ ซึ่งจะทำให้แมลงขาดอากาศและตายในที่สุด
การเตรียมและใช้สารลดแรงตึงผิว (สารซักล้าง)
กำจัดยุงด้วยกระบอกฉีดน้ำพรมผ้า

1. การฉีดพ่นกำจัดยุงลาย

1.1 การฉีดพ่นกำจัดยุงลายที่เกาะพักบริเวณแหล่งน้ำ หรือ บริเวณที่ชื้น เช่น ในห้องน้ำ หรือตามผนังภายในภาชนะ/วัสดุ ที่เก็บขังน้ำต่าง ๆ

การเตรียม เจือจางน้ำยาล้างจานกับน้ำเปล่าในอัตราส่วนผสมน้ำยาล้างจาน 1 ช้อนชาผสมกับน้ำ 1 ลิตร
การใช้ ฉีดพ่นต่อเนื่องไปที่กลุ่มยุง (direct spray) ที่เกาะพักตามมุมผนังในห้องน้ำหรือภาชนะ/วัสดุที่เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายจะเห็นว่า ยุงตกจมน้ำตายทันที

1.2 การฉีดพ่นกำจัดยุงลายที่พบเห็นเกาะพักเป็นกลุ่มตามซอกมุมบ้านหรือบริเวณกองผ้า ผ้าห้อยแขวนหรือบริเวณที่เก็บหมอนมุ้งใกล้ที่นอนหรือ ห้องนั่งเล่น
การเตรียม เจือจางน้ำยาล้างจานกับน้ำเปล่าในอัตราส่วนผสมน้ำยาล้างจาน 1 ส่วนผสมกับน้ำ 4 ส่วน สำหรับเริ่มทดลองใช้ครั้งแรกและหลังจากใช้ได้คล่องดีแล้วสามารถเจือจางลงได้ถึง 20 เท่าเมื่อใช้กับอุปกรณ์ฉีดพ่นขนาดใหญ่ขึ้น หรือใช้ฉีดซ้ำ ๆ ไปที่กลุ่มแมลงก็หวังผลกำจัดได้เช่นกัน

การใช้ ฉีดพ่นต่อเนื่องไปที่กลุ่มยุง (direct spray) ที่พบเห็นเกาะเป็นกลุ่มตามบริเวณต่าง ๆ ดังกล่าว

2. การกำจัดตัวโม่งและลูกน้ำยุงลาย

2.1 การกำจัดตัวโม่งและลูกน้ำยุงลายในภาชนะ/วัสดุ ขังน้ำขนาดเล็กเช่น จานรองกระถางต้นไม้ ยางรถยนต์ จานรองขาตู้กับข้าวและวัสดุเหลือใช้ที่ขังน้ำฝนรอบ ๆ บ้าน เป็นต้น
การเตรียม ใช้ผงซักฟอกทั่วไปโรยลงในแหล่งเพาะพันธุ์ต่าง ๆ โดยตรงในอัตราส่วน ผงซักฟอก 1 ช้อนโต๊ะ ต่อปริมาณความจุของน้ำในแหล่งเพาะพันธุ์ปริมาณ 2 ลิตร
การใช้
โรยผงซักฟอกลงในภาชนะ/วัสดุแหล่งเพาะพันธุ์ขนาดเล็กต่าง ๆ โดยตรงจะเห็นว่า ผงซักฟอกจะแพร่กระจายปกคลุมทั่วผิวน้ำ เมื่อลูกน้ำและตัวโม่งของยุงลาย ซึ่งจำเป็นต้องขึ้นมาหายใจ จะดูดซับเอาสารเข้าสู่ระบบหายใจทำให้ระคายเคืองต่อระบบ และค่อย ๆ ตายในที่สุด

2.2 กาลักน้ำเพื่อดูดกำจัดลูกน้ำและตัวโม่งออกจากภาชนะ (whirlpool and siphon method)
การเตรียม ใช้สายยาวประมาณ 2 เท่า ของความสูงภาชนะและกรอกน้ำให้เต็มตลอดสายยาง
การใช้ ใช้มือหมุนกวนน้ำในภาชนะประมาณ 2-3 รอบ จะเห็นว่าลูกน้ำตัวโม่ง ตะกอนสกปรกที่กระจัดการะจายอยู่ในภาชนะจะถูกแรงหมุนเหวี่ยงของน้ำ กวาดไล่มารวมอยู่ที่กึ่งกลางของพื้นภาชนะ

จากนั้นจึงใช้สายยางที่เตรียมไว้ดูดเอาลูกน้ำ ตัวโม่งและตะกอนกำจัดทิ้งไปพร้อม ๆ กัน ตุ่มสะอาดปลอดลูกน้ำยุงลายใน 5 นาที

3. การโฉบจับยุงลาย (swoop plate)
การเตรียม
บีบน้ำยาล้างจานเล็กน้อยพอให้ทั่วพื้นจานพลาสติกขนาดพอเหมาะสำหรับมือจับโฉบ
การใช้

ใช้โฉบจับยุงที่บินมารบกวนใกล้ ๆ ตัว ซึ่งเป็นเทคนิคเดียวกับการใช้ไม้แบดช๊อตยุงแต่วิธีนี้ยุงจะถูกจับตายอยบนจาน

จะเห็นได้ว่า การกำจัดยุงลายบริเวณรอบ ๆ บ้านของท่านเองนั้นไม่มีอะไรยุ่งยากอย่างที่คิดเพราะมีวิธีการต่าง ๆ ให้เลือกใช้อย่างครบวงจรตามความพอใจ และสะดวกใช้ของแต่ละครัวเรือนดังกล่าวข้างต้น ซึ่งกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์หวังเป็นอย่างยิ่งว่าองค์ความรู้ต่าง ๆ เหล่านี้ หากชุมชน/ครัวเรือนได้ตระหนักถึงมหันตภัยของโรคไข้เลือดออกตามที่ทราบกันโดยทั่วไปแล้วนั้นและเลือกนำเอาวิธีการต่าง ๆ ไปใช้อย่างสม่ำเสมอในชีวิตประจำวันแล้ว เชื่อว่าจะช่วยลดความชุกชุมของยุงลายบริเวณบ้านท่านลงและลดความเสี่ยงจากการถูกยุงลายกัด และติดเชื้อโรคไข้เลือดออกได้อย่างยั่งยืนต่อไป นอกจากนี้ท่านยังสามารถนำองค์ความรู้ต่าง ๆ นี้ไปประยุกต์ใช้กำจัดแมลงชนิดอื่น ๆ ในบริเวณครัวเรือนของท่านได้เกือบทุกชนิดอีกด้วย